Lacan Seminerleri

Lacan’ın seminerleri 1953 sonbaharında, Paris’te Sainte-Anne Hastanesi’nde Freud’un metinlerini yeniden okumak üzere başlayan ve yaklaşık otuz yıl boyunca farklı kurumlarda süren sözlü bir öğretinin izleridir. İlk yıllarda Freud’un teknik yazıları, benlik ve psikozlar çevresinde ilerleyen bu çalışma; zamanla arzuya, etiğe, aktarıma, kaygıya, dile, mantığa ve topolojiye açıldı. Lacan hazır bir kuramı sırayla anlatmadı. Kavramlarını konuşurken kurdu, önceki sözlerine döndü, bazılarını değiştirdi ve her yıl başka bir düğümün peşinden gitti.

Bu nedenle seminerler bize tek ve değişmez bir kitap olarak ulaşmadı. Stenotipler, dinleyicilerin tuttuğu notlar, ses kayıtları ve daha sonra kurulmuş Fransızca metinler arasında küçük ama önemli farklar var. Bazen bir cümlenin nerede bittiği, bir zamirin neye gönderdiği, hatta kullanılan bir sözcük bile edisyondan edisyona değişiyor. Metne dönmek yalnızca Lacan’ın ne dediğini öğrenmek değil, düşüncenin hangi hareket içinde kurulduğunu izlemek demek.

Bu metinlere dönme ihtiyacı biraz da buradan doğuyor. Kaygı, arzu, belirti, aktarım ya da tekrar gibi sözcükler günlük dilde ve klinik dilde kolayca tanıdık hâle geliyor; tanıdıklaştıkça da keskinliğini kaybedebiliyor. Lacan’ı yeniden okumak, bu kavramları ezberlenmiş açıklamalar olarak kullanmak yerine onları ortaya çıktıkları bağlamda yeniden duymaya yardımcı oluyor. Klinik çalışmada karşılaştığımızı hemen adlandırmadan önce durabilmek ve öznenin sözündeki ayrıntıya yeniden kulak verebilmek için bu dönüşü değerli buluyorum.

Bu çalışma önce Seminer X: Kaygı’yı Türkçede baştan sona okuyabilme isteğiyle başladı. Fransızca metni, farklı yayımları ve İngilizce çevirileri yan yana getirirken tek bir “doğru karşılık” bulmaktan çok, metnin karar verilmesi güç yerlerini görünür tutmaya çalıştım. Ardından Fransızca seminer arşivini genişlettim. Buradaki sayfalar tamamlanmış ve kapanmış bir çeviri değil; okudukça düzeltilen, kaynaklara geri dönüldükçe değişebilen bir çalışma masasıdır.

Çeviriler hazırlanırken yapay zekâdan yardım alınmıştır.

Seminerler